Nietrzymanie moczu i problemy z oddawaniem moczu

W miarę upływu lat, mężczyźni muszą częściej odwiedzać toaletę. To jest fakt, który nie budzi szczególnego zainteresowania ze strony lekarzy, mimo że jego konsekwencje mogą poważne, jeśli chodzi o niedogodności w życiu codziennym.

 

Skala problemu jest ogromna. Problemy z mikcją ma:

• 20% mężczyzn w wieku 40-50 lat.
• 33% mężczyzn w wieku 50-60 lat.
• Ponad 50% mężczyzn w wieku ponad 60 lat.

 

Wzorce oddawania moczu u pacjentów przed leczeniem

Pacjenci doświadczają problemów, takich jak:

• Częstotliwość: konieczność pójścia do toalety co każde ½-1 godziny ogranicza aktywność towarzyską i proste rzeczy, takie jak pójście do supermarketu, stają się wyzwaniem.
• Ponaglenie: Jeśli czas, od momentu gdy pacjent zauważy potrzebę pójścia do toalety do chwili, gdy naprawdę musi w niej być, jest krótszy niż 2 minuty, to chodzenie do miejsc, w których nie wiadomo, czy będzie toaleta, jest wyzwaniem. Pacjent będzie cały czas zajęty szukaniem najbliższej toalety.
• Słaby strumień moczu - potem zaczynają się problemy– kroplowy wyciek moczu.
• Nokturia – gdy trzeba pójść do toalety częściej niż dwa razy każdej nocy.

  

Prostata i proces starzenia się pęcherza

Większość problemów z oddawaniem moczu jest wywołanych przez łagodny rozrost gruczołu krokowego, ale te problemy mogą mieć również inne przyczyny, takie jak rak prostaty albo pęcherza, zaparcia albo zapalenie pęcherza moczowego.

 

Problemy z oddawaniem moczu mogą być wywołane przez połączenie procesu starzenia się pęcherza i powiększenie gruczołu krokowego.

1. Pęcherz jest mięśniem. W miarę jak mężczyzna się starzeje, mięśnie pęcherza stają się słabsze i podatność pęcherza jest obniżona. Konsekwencją tego jest z jednej strony zmniejszenie pojemności pęcherza, a z drugiej strony fakt, że mięśnie nie mogą się skurczyć tak, żeby opróżnić całkowicie pęcherz. W wyniku tego objętość oddawanego moczu jest znacznie zmniejszona, co zmusza pacjenta do częstszego chodzenia do łazienki.
2. Gruczoł krokowy rośnie przez całe życie. Gruczoł krokowy znajduje się wokół cewki moczowej, poniżej pęcherza moczowego. Dlatego, gdy dochodzi do przerostu gruczołu krokowego, wywiera on ucisk na cewkę moczową i znacznie utrudnia oddawanie moczu.
3. Nerwy z wiekiem stają się mniej wrażliwe. Z tego względu seniorzy później otrzymują sygnał, że pęcherz jest pełny i czas między rejestracją sygnału, a potrzebą, staje się krótszy. Czasami nawet skraca się on do 1-2 minut. Można to zdefiniować jako „nietrzymanie moczu z przynaglenia”

 

Problemy z oddawaniem moczu są wywołane przez kombinację tych zjawisk.

 

 

Życie z inkontynencją – cztery strategie

 

Ostrożne czekanie

Zwykły łagodny rozrost gruczołu krokowego sam w sobie jest nieszkodliwy. Należy go zaakceptować jako oznakę wieku. Ale w czasie czekania należy być „czujnym”, żeby nie przeoczyć raka prostaty albo innej choroby.

W rzadkich przypadkach, kiedy ucisk na cewkę moczową uniemożliwia całkowite opróżnienie pęcherza albo wywołuje wzrost ciśnienia w nerkach, nawet łagodny przerost prostaty może wymagać leczenia.

Czujne czekanie może być połączone z wykorzystaniem produktów wspomagających, takich jak UROX, pieluchy albo cewniki typu kondom.

 

Leczenie operacyjne

Leczenie operacyjne zwykle oznacza wycinanie gruczołu krokowego za pomocą cystoskopu. W czasie tej operacji cystoskop jest często kierowany poprzez cewkę moczową do gruczołu krokowego, gdzie gruczoł jest wycinany i wypalany laserem. Leczenie operacyjne jest bardzo skuteczne, ale wiąże się z nim znaczne ryzyko skutków ubocznych, dlatego jest ono stosowane tylko w przypadku poważnych problemów z oddawaniem moczu.

Do niepożądanych skutków może należeć impotencja (<10%), zwężenie cewki moczowej (<10%), a 1-5% pacjentów zaczyna cierpieć na przewlekłe nietrzymanie moczu.

 

Leczenie farmakologiczne

Leki mogą zarówno rozluźnić komórki mięśniowe gruczołu krokowego, zmniejszyć ucisk, jaki wywiera on na cewkę moczową albo kontrolować wzrost gruczołu krokowego.

W obydwu przypadkach leki mają wiele niepożądanych skutków ubocznych, takich jak impotencja i nietrzymanie moczu – niektóre z nich mogą być nieproporcjonalne do przypadłości, którą lek miał uleczyć.

 

Leczenie alternatywne

Nie zostało klinicznie ani doświadczalnie potwierdzone działanie żadnych alternatywnych leków, poza egzotycznym wyciągiem z palmy, o którym wiadomo, że ma łagodne, ale mierzalne działanie w przypadku inkontynencji.

Pomimo to, wielu mężczyzn znajduje ulgę w medycynie alternatywnej. Najbardziej popularny jest tu wyciąg z pestek dyni. Alternatywne leczenie może być połączone z korzystaniem z systemu UROX, ponieważ wiadomo, że nie usuwa ono inkontynencji, a tylko ją łagodzi.

 

Inkontynencja po operacji prostaty

 

2-3% męskiej populacji przechodzi operację prostaty albo dolnych dróg moczowych każdego roku. Większość zabiegów przezcewkowej elektroresekcji gruczolaka stercza nie jest skomplikowana, ale u 5-10% pacjentów mogą wystąpić skutki uboczne, takie jak impotencja albo nietrzymanie moczu.

 

Po operacji raka prostaty jednak przewlekłe nietrzymanie moczu występuje o wiele częściej. Na inkontynencję cierpi:

• 45% pacjentów po operacji
•  22% pacjentów po radioterapii
• 15% pacjentów po radioterapii skojarzonej z leczeniem hormonalnym

 

Rozpowszechnienie raka prostaty wzrasta, nie tylko wskutek starzenia się społeczeństwa, ale też ze względu na rosnącą zachorowalność. W Unii Europejskiej około 1‰ męskiej populacji ma zdiagnozowanego raka prostaty rocznie.

 

Typowe wzorce oddawania moczu i nietrzymania moczu u pacjentów, którzy przeszli operację prostaty

Po operacji prostaty, a ogólnie po operacji dolnych dróg moczowych, wszyscy pacjenci mają problemy z częstym oddawaniem moczu i kroplowym wyciekiem po oddaniu moczu. Ponadto mikcje mogą być bolesne w pierwszych tygodniach.

Pacjent może częściej odczuwać potrzebę pójścia do toalety, choć nie ma inkontynencji jako takiej. Częstotliwość oddawania moczu wzrasta – nierzadko do 2-3 razy na godzinę, a ilość moczu jest zredukowana do 50-100 ml za jednym wypróżnieniem.

 

Potem automatycznie następuje kroplowy wyciek moczu, którego pacjent nie odczuwa. Częsty jest wypływ 2-5 ml po każdym wypróżnieniu. W ten sposób majtki albo pieluchy szybko będą mokre. Lekarze zwykle polecają tym pacjentom pieluchy albo kieszonki urologiczne.

 

Większość pacjentów po 1-3 miesiącach będzie mogła z powrotem utrzymać mocz. W rzadkich wypadkach inkontynencja trwa 6 miesięcy.

 

Nietrzymanie moczu na tle zaburzeń neurologicznych

Kluczowymi klientami pacjentami są tu pacjenci z:

• uszkodzeniem rdzenia kręgowego
• stwardnieniem rozsianym,
• rozszczepem kręgosłupa tylnym,
• udarem i uszkodzeniem mózgu.

 

Jeśli nerwy są uszkodzone, pacjent nie czuje, kiedy pęcherz jest pełny ani nie może kontrolować wypróżniania. Wielu pacjentów opróżnia pęcherz stosując cewnikowanie przerywane (IC), ale może utrzymywać mocz w międzyczasie albo może potrzebować większego bezpieczeństwa w czasie podróży.

Liczni, ale nie wszyscy, pacjenci z tej grupy są przykuci do wózka inwalidzkiego. Siedzenie na wózku zwiększa problemy z nietrzymaniem moczu ze względu na brak dostępu do toalet dla niepełnosprawnych. Większość osób na wózkach inwalidzkich musi korzystać z jakiegoś urządzenia wspierającego ich w problemach z nietrzymaniem moczu, nawet, gdy są w stanie utrzymać mocz.

 

0,2-0,5‰ męskiej populacji cierpi na nietrzymanie moczu ze względów neurologicznych.

 

Typowe wzorce oddawania moczu i nietrzymania moczu u pacjentów z pęcherzem neurogennym.

Problemy z mikcjami w tej grupie zmieniają się w zależności od stopnia uszkodzenia mózgu albo rdzenia kręgowego.

 

Ogólnie, pacjent nie czuje, kiedy pęcherz jest pełny ani nie może kontrolować wypróżniania. U pacjentów z pęcherzem atonicznym prowadzi to do „inkontynencji z przepełnienia”. To oznacza mniej więcej serię epizodów spowodowanych przez ruszanie się, kichanie, itp.

 

Jeśli pęcherz jest nadreaktywny i występuje dyssynergia pęcherzowo-zwieraczowa, problemem jest ciśnienie. Prowadzi ono do niewydolności nerek. Pacjenci muszą dlatego wykonywać czyste cewnikowanie przerywane zanim pęcherz się wypełni po to, aby uniknąć szczytu ciśnienia.

 

Połączenie czystego cewnikowania przerywanego z lekami ograniczającymi nadmierne skurcze pęcherza zwykle pozwala pacjentom na utrzymanie moczu między cewnikowaniami. Ale nie wszystkim i nie zawsze. Zimno albo zakażenie pęcherza zwiększa ryzyko epizodów. Niektórzy pacjenci korzystają z nowych cewników typu kondom za każdym razem, gdy stosują czyste cewnikowanie przerywane – 4-6 razy dziennie, co jest kosztowne i nie jest przyjazne dla skóry. Ze względu na ryzyko zakażenie układu moczowego pielęgniarki nie polecają cewnikowania za pomocą cewników typu kondom.